Putopisi

Prolom banja - jedan od najlepših balneoloških centara Srbije

draganantic
draganantic , 30. 10. 2016.
Lokacija: Prolom banja (Srbija), Đavolja varoš (Srbija)
Ocena:
 
Prolom Banja se nalazi na jugu Srbije,u Topličkom upravnom okrugu, na krajnjem jugoistoku opštine Kuršumlija. Ime je dobila po selu Prolom, u čijem ataru je smeštena, u dolini istoimene reke, između planina Radan, Sokolovica i Vidojevica.
 

Na ovom području za lekovitost vode znalo se još u praistorijsko doba. To su potvrdila brojna arheološka istraživanja. Međutim, nakon dolaska Turaka, lekoviti izvori Prolom Banje, kao uostalom i izvori većine banjskih lečilišta koja su potpala pod tursku vlast, bivaju potpuno zapušteni.
Stvaran razvoj Prolom Banje započinje u XX veku, po završetku Prvog svetskog rata. Banja se tada nalazila na privatnom posedu, koji je bio vlasništvo porodice Ćurčić. Prema nekim podacima koji su pronađeni u štampi iz 1940. godine, banja je godišnje imala oko 2.000 gostiju.

 

Nakon Drugog svetskog rata, blagotvorno dejstvo banjske vode je privlačilo sve više ljudi, tako da se broj posetilaca znatno povećao, što je zahtevalo izgradnju smeštajnih objekata.
Preduzeće „Planinka“ iz Kuršumlije 1961. godine postaje vlasnik zemljišta na kom se nalaze lekoviti izvori. Ono preuzima organizaciju i brigu o lečenju posetilaca. Počinje da se vodi evidencija o broju gostiju.
Od tada Prolom Banja počinje naglo da se razvija. Započeti su radovi na proširenju banjskog naselja. Završetkom izgradnje starog hotela „Radan“, 1968. godine, Prolom Banja je zvanično otvorena. Već naredne godine ona je imala više od 9.000 posetilaca koji su ostvarili blizu 95.000 noćenja. 1976. godine počeo je sa radom i prvi depadans sa smeštajnim kapacitetom od 128 ležajeva. Status banjskog lečilišta Prolom Banja dobija 1977. godine. Hotel „Radan“ je dograđen 1982. godine. U periodu od 1981. – 1986. godine sprovedena su geoistražna bušenja koja su povećala izdašnost izvora na 11 litara vode u sekundi. Izgradnjom drugog depadansa, 1989. godine, banja dobija još 270 ležajeva. Iste godine podignut je i terapijski blok sa bazenom.

Prolom Banja danas raspolaže savremenim medicinskim aparatima i uređajima za lečenje i sprovođenje terapija. U banji se nalazi i veliki broj kuća koje nude privatni smeštaj, kao i nekoliko trgovinskih radnji i restorana. Ona je najveći turistički centar Toplice i šesta banja u Srbiji po godišnjem broju posetilaca.
Nadmorska visina na kojoj se nalazi Prolom Banja je od 550-668 m. Klima u banji je umereno kontinentalna sa elementima subalpske klime. Zime su duge, hladne i sa padavinama, dok su leta prijatna, sa svežim noćima. Prosečno, u banji tokom godine bude 80 sunčanih dana. Najtopliji mesec je jul, a najhladniji januar. Temperatura vazduha u godišnjem proseku iznosi 10.2oC. Srednja vrednost vlažnosti vazduha je 77%, a vetar je umeren. Ovakve klimatske odlike daju banji epitet vazdušnog lečilišta.

 

Umerena banjska klima i vegetativne osobine njene okoline čine prirodni lekoviti faktor, koji Prolom banju svrstava u grupu klimatskih mesta Srbije. U banji postoji više izvora termomineralne vode koja je takođe prirodni lekoviti faktor. Njena temperatura je od 26-31.5oC. Spada u visokoalkalne, oligomineralne natrijum-hidrokarbonatne, silicijumske hipoterme. U njenom hemijskom sastavu se nalaze katjoni: natrijum, kalijum, kalcijum i magnezijum, kao i anjoni: hlor, fluor, sulfat, hidrokarbonat. U lekovite faktore se takođe svrstava i lekovito blato koje se dobija mešanjem vode i zemlje sa visokom mineralnom vrednošću, uzete sa lokaliteta u blizini banjskih izvora. Voda se koristi pijenjem i kupanjem, a blato u vidu obloga ili direktnim nanošenjem na mesto sa promenama.
Mineralna voda i lekovito blato povoljno deluju kod lečenja: Bolesti bubrega i mokraćnih puteva, Bolesti organa za varenje, Kožnih bolesti, Bolesti perifernih krvnih sudova i Vanzglobnog reumatizma.

 

Za lečenje postoji poseban terapijski blok koji dnevno pruža usluge za oko 1.500 pacijenata. U njegovom nalaze se 6 odeljenja opremljenih savremenim uređajima za sprovođenje raznoraznih terapija pod nadzorom medicinske službe.

 

Prolom banja je okružena brojnim prirodnim bogatstvima. Planine Radan, Sokolovica i Vidojevica obrasle su šumama u kojima rastu: hrast sladun i hrast kitnjak, cer, grab, bukva, jela, smrča itd. U okolini banje, na padinama planina i šumskim proplancima, rastu razne vrste divljeg voća i lekovitog bilja.
Zbog svoje tople klime planina Radan predstavlja teritoriju na kojoj su opstale neke endemske i reliktne vrste biljaka, a najveći značaj imaju ostaci prašume stare oko 1.8 milion godina, iz doba tercijara.

 

Na planini je smeštena i Đavolja varoš, geomorfološki fenomen sastavljen od 202 zemljane kule na čijim vrhovima se nalaze kamene kape.

 

Ovaj veoma redak produkt prirode zauzima površinu od 4300 m2. UNESCO je uvrstio Đavolju varoš u potencijalnu listu prirodnih znamenitosti, a u Srbiji je pod zaštitom države od 1959. godine.

 

Za prirodno dobro od posebnog značaja proglašena je 1995. godine.

 

Na planini Sokolovici se nalazi istoimeno lovište sa odličnim uslovima za lovni turizam. Njegova ukupna površina je oko 16 hektara i na njoj se mogu loviti: divlja svinja, zec, srna, jelen, lisica i vuk. U okviru lovišta žive i retke vrste divljači: kuna belica, kuna zlatica, vidra, jarebica, orao itd.

 

Prolomska reka pruža uslove posetiocima za bavljenje sportskim ribolovom. U njoj ima pastrmke, mrene, skobalja, klena, krkuše, kao i rečnih rakova.

 

Ovaj kraj krase i brojni kulturno-istorijski spomenici. U neposrednoj blizini banje nalaze se dve crkve – Crkva Svete Petke (na 1.5 km od banje) potiče iz doba Nemanjića, a obnovljena je 2005. godine i Crkva Lazarica iz 1890. godine, koja je udaljena 2.5 km od banje. Iz banje se mogu obići i manastir Sv. Bogorodice – iz druge polovine XII veka, zadužbina Stefana Nemanje, građena na temeljima ranovizantijske bogomolje iz VI veka, delimično obnovljena nakon Drugog svetskog rata, kao i manastir Svetog Nikole, koji ima tri zadužbinara Stefana Nemanju (XII vek), Stefana Prvovenčanog (XIII vek) i Kralja Milutina (XIV vek). Nakon velike seobe Srba krajem XVII veka manastir je zapušten, a od 1910. godine se povremeno obnavlja, tako da je crkva danas skoro u potpunosti rekonstruisana. Važan kulturno-istorijski lokalitet je arheološko nalazište Marina Kula, kasno-antička bazilika, koja potiče iz vremena vladavine vizantijskog cara Justinijana u VI veku. Iz ovog doba potiče i arheološki lokalitet Caričina Kula - Justinijana prima udaljena od banje oko 45 km.

 

U Prolom Banji postoje i odlični uslovi za bavljenje sportom i rekreacijom – otvoreni i zatvoreni bazeni, teretana, hotelski park sa dva terena za male sportove, kao i staze zdravlja. Banja ima kongresnu i banket salu sa ukupno 170 mesta, pogodne za razvoj kongresnog turizma.

Magistralni pravac Niš-Priština prolazi na 11 km od Proloma. Iz Banje idu direktne autobuske linije prema mnogim gradovima u Srbiji. Udaljena je 22 km od Kuršumlije, 59 od Prokuplja, 75 od Leskovca, 82 od Niša, a od Kruševca 90 km. Do Beograda se može ići preko Kruševca ( 290 km) ili preko Niša (318 km). Kod mesta Rudare, na 11 km od banje prolazi i železnička pruga Niš-Peć. Razdaljina od banje do najbližeg međunarodnog aerodroma Konstantin Veliki u Nišu je 90 km.

Ostavite komentar
Ime:
0/1500 karaktera
Komentar:
AntiBot pitanje: pet + pet = ?

Prijavite se sa vašim SuperOdmor nalogom ili sa vašim nalogom.

Pošalji komentar

Pre slanja komentara molimo Vas da pročitate sledeća pravila:

Komentari koji sadrže psovke, uvredljive, vulgarne, preteće, rasističke ili šovinističke poruke neće biti objavljeni. Molimo korisnike SuperOdmor.rs da se prilikom pisanja komentara pridržavaju pravopisnih pravila.
Strogo je zabranjeno lažno predstavljanje, tj. ostavljanje lažnih podataka u poljima za slanje komentara. SuperOdmor.rs ima pravo da ne odobri komentare koji su uvredljivi, koji pozivaju na rasnu i etničku mržnju i ne doprinose normalnoj komunikaciji između čitalaca ovog portala. Mišljenja iznešena u komentarima su privatno mišljenje autora komentara i ne odražavaju stavove SuperOdmor.rs. Administratorima SuperOdmor.rs se možete obratiti ovde: info@superodmor.rs

Komentara: 0